Phát biểu khai mạc, PGS, TS Đào Ngọc Tiến nhấn mạnh rằng nâng tầm vị thế doanh nghiệp Việt Nam trong GVCs không chỉ là một mục tiêu phát triển, mà là yêu cầu mang tính chiến lược trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch theo hướng phân mảnh chuỗi cung ứng, gia tăng tiêu chuẩn và cạnh tranh công nghệ. Báo cáo Thương mại Quốc tế đã chỉ ra rõ rằng nếu Việt Nam không chuyển từ “tham gia” sang “tạo giá trị”, nền kinh tế sẽ bị khóa chặt ở các khâu giá trị thấp. Do đó, đối thoại chính sách được kỳ vọng là diễn đàn để nhận diện chính xác các điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp thể chế phù hợp nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong bài trình bày tổng quan, PGS, TS Nguyễn Thị Bình – Trưởng ban QLKH&HTPT, Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế (trường Đại học Ngoại thương) đã cung cấp một phân tích toàn diện về thực trạng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu (GVCs), trọng tâm phân tích thực chứng qua hai ngành trọng điểm là điện tử và dệt may, qua đó làm rõ các động lực tăng trưởng mới cũng như vai trò then chốt của doanh nghiệp dẫn dắt trong quá trình nâng cấp chuỗi giá trị.

Kết quả phân tích chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý: mặc dù Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có kim ngạch xuất khẩu cao ở nhiều ngành, tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa lại duy trì ở mức thấp và gần như không có sự cải thiện đáng kể. Phần giá trị gia tăng giữ lại cho nền kinh tế (khoảng 30%) đến từ chi phí nhân công, chi phí điện nước và ưu đãi về hạ tầng. Trong khi đó, phần lớn giá trị còn lại (70%) đang “bị rò rỉ” ra bên ngoài thông qua thông qua việc nhập khẩu linh kiện thượng nguồn, chi phí bản quyền sở hữu trí tuệ và lợi nhuận chuyển về nước của các tập đoàn đa quốc gia. Điều này phản ánh trạng thái của mô hình “xuất khẩu hộ” đang diễn ra ở Việt Nam. Báo cáo nhấn mạnh rằng nếu không phá vỡ được ‘điểm nghẽn’ này để dịch chuyển lên các nấc thang cao hơn, mục tiêu tự chủ kinh tế đến năm 2030 sẽ vẫn là một thách thức vô cùng lớn.

Khi nhìn vào lịch sử kinh tế của các quốc gia đã bứt phá thành công trên thế giới, báo cáo đã chỉ ra rằng một trong những điều kiện tiên quyết để nâng cấp vị thế trong GVCs của một quốc gia đó là việc cần hình thành và nuôi dưỡng các Doanh nghiệp dẫn dắt (Leading Firms) hay chúng ta vẫn gọi bằng hình tượng ‘Sếu đầu đàn’. Họ chính là những thực thể làm thay đổi hoàn toàn luật chơi GVC cho một quốc gia. Các doanh nghiệp dẫn dắt không chỉ sở hữu doanh thu tỷ đô, mà quan trọng hơn, họ sở hữu quyền lực thiết lập cuộc chơi. Họ là những người đưa ra các tiêu chuẩn kỹ thuật và bền vững mà cả chuỗi phải tuân theo. Họ có khả năng quản trị mạng lưới cung ứng đa tầng, giúp các doanh nghiệp SMEs nội địa không còn đơn độc mà trở thành một phần hữu cơ trong hệ sinh thái của họ.

Trong phiên đối thoại chính sách dưới sự điều phối của PGS, TS Đào Ngọc Tiến – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương và sự tham gia của bà Trịnh Thị Thu Hiền (Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương), bà Trịnh Thị Hương (Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính), TS Hoàng Mạnh Cầm (Chánh Văn phòng HĐQT, Tập đoàn Dệt may Việt Nam), TS Lương Ngọc Bình (Chuyên gia tư vấn cao cấp khối ngân hàng – tài chính, FPT IS Bank) và PGS, TS Trịnh Thị Thu Hương (Giám đốc WCP-FTU, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương), các diễn giả thống nhất rằng việc đánh giá vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu cần được tiếp cận theo hướng mới, thay vì chỉ dựa trên các chỉ tiêu kim ngạch xuất nhập khẩu. Cụ thể, việc phân tích cần chuyển sang cấp độ ngành hàng và cấu trúc chuỗi giá trị, bởi mỗi sản phẩm và mỗi ngành có đặc điểm tham gia và mức độ tạo giá trị gia tăng khác nhau; đây là nền tảng quan trọng để phản ánh đúng thực chất vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập.

Từ góc độ cơ quan quản lý, bà Trịnh Thị Thu Hiền cho rằng vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong GVC phụ thuộc rất lớn vào đặc điểm ngành và phân khúc tham gia. Trong lĩnh vực nông nghiệp, Việt Nam có lợi thế rõ rệt ở các sản phẩm thô nhờ nguồn lực sản xuất dồi dào, tuy nhiên khi chuyển sang các khâu chế biến sâu thì lợi thế này suy giảm đáng kể do hạn chế về công nghệ và đầu vào. Đối với các ngành công nghiệp, đặc biệt là chế biến chế tạo, doanh nghiệp Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu và chưa làm chủ được thiết kế cũng như công nghệ lõi, dẫn đến việc chủ yếu tham gia ở các khâu gia công có giá trị gia tăng thấp.

Liên quan đến các hiệp định thương mại tự do (FTA), bà cũng cho rằng Việt Nam đã tận dụng tương đối tốt các cơ hội mở cửa thị trường, tuy nhiên hiệu quả không đồng đều giữa các ngành. Trong khi một số mặt hàng nông sản đạt tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan cao, có thể lên tới 80–90%, thì các ngành như dệt may chỉ đạt khoảng 30–35% do chưa đáp ứng được quy tắc xuất xứ và còn phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Điều này cho thấy FTA không tự động giúp nâng cấp vị thế doanh nghiệp, mà hiệu quả tận dụng phụ thuộc trực tiếp vào cấu trúc chuỗi và năng lực nội tại của doanh nghiệp.

Từ góc độ doanh nghiệp, TS Hoàng Mạnh Cầm đã đưa ra trường hợp ngành dệt may như một minh chứng điển hình cho thực trạng “mạnh về lượng nhưng yếu về chất”. Việt Nam hiện đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu dệt may với kim ngạch khoảng 46,4 tỷ USD vào năm 2025, tuy nhiên vẫn chủ yếu tham gia ở khâu cắt – may – hoàn thiện (CMT). Các điểm nghẽn lớn bao gồm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, công nghiệp hỗ trợ còn kém phát triển, năng lực nghiên cứu – thiết kế và xây dựng thương hiệu còn hạn chế, cùng với chi phí logistics cao hơn đáng kể so với mức trung bình thế giới. Đồng thời, các yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững vừa tạo áp lực, vừa trở thành động lực buộc ngành phải nâng cấp chuỗi giá trị.

Ở một góc nhìn khác, TS Lương Ngọc Bình cho rằng ngành điện tử phản ánh rõ nét hơn những hạn chế mang tính cấu trúc của chuỗi giá trị toàn cầu. Mặc dù xuất khẩu tăng trưởng nhanh, phần lớn giá trị lại tập trung vào một số ít tập đoàn đa quốc gia nắm giữ công nghệ và thương hiệu. Doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu tham gia ở các khâu lắp ráp hoặc gia công, với tỷ lệ giá trị giữ lại rất thấp. Ngành này đồng thời tồn tại các “nút thắt cổ chai” về công nghệ lõi và hạ tầng sản xuất, khiến rào cản gia nhập ở mức rất cao. Tuy nhiên, vẫn tồn tại cơ hội trong lĩnh vực phần mềm và các hoạt động liên quan, nếu doanh nghiệp Việt Nam có thể chuyển hướng từ gia công sang làm chủ công nghệ, đầu tư vào R&D và phát triển sản phẩm mang thương hiệu riêng.

Như vậy, vị thế của Việt Nam trong GVC mang tính hai mặt, khi mạnh về quy mô xuất khẩu nhưng yếu về khả năng tạo giá trị gia tăng. Thứ hai, các điểm nghẽn không chỉ nằm ở năng lực doanh nghiệp mà còn ở cấu trúc hệ thống, bao gồm công nghiệp hỗ trợ, logistics và thể chế. Thứ ba, việc nâng cấp chuỗi giá trị là một quá trình dài hạn, không thể chỉ dựa vào mở rộng thị trường hay các hiệp định thương mại tự do, mà cần gắn với nâng cấp công nghiệp và phát triển năng lực nội sinh. Cuối cùng, các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng cao, đặc biệt trong lĩnh vực môi trường và phát triển bền vững, cần được nhìn nhận như một động lực thúc đẩy thay vì chỉ là rào cản.

Tiếp nối các nội dung thảo luận, từ góc độ học thuật, PGS, TS Trịnh Thị Thu Hương đã chỉ ra rằng những hạn chế trong việc nâng cấp vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu không phải là hiện tượng riêng lẻ, mà phản ánh đặc trưng phổ biến của các nền kinh tế đang phát triển. Tình trạng phụ thuộc công nghệ, tham gia ở các khâu giá trị thấp và vị trí hạ nguồn (downstream) trong chuỗi là kết quả của cấu trúc phân tầng của hệ thống chuỗi giá trị toàn cầu, nơi giá trị tập trung vào một số ít doanh nghiệp dẫn dắt. Do đó, việc nâng cấp vị thế không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ của từng doanh nghiệp, mà đòi hỏi cách tiếp cận ở cấp độ hệ thống và chính sách.

Một điểm nghẽn quan trọng khác được chỉ ra là cấu trúc doanh nghiệp của Việt Nam, với tỷ lệ áp đảo là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chiếm khoảng 98–99%. Cấu trúc này dẫn đến những hạn chế về quy mô, năng lực công nghệ và khả năng tham gia sâu vào các khâu có giá trị gia tăng cao, đồng thời khiến nền kinh tế thiếu các doanh nghiệp dẫn dắt đủ mạnh để đóng vai trò kết nối và nâng cấp chuỗi.

Bên cạnh các yếu tố về công nghệ và vốn, PGS, TS Trịnh Thị Thu hương cũng nhấn mạnh các điểm nghẽn “mềm”, đặc biệt là văn hóa kinh doanh và mức độ liên kết trong chuỗi. Tình trạng thiếu cam kết và tuân thủ trong quan hệ hợp đồng, cùng với văn hóa hợp tác còn hạn chế và thiếu chia sẻ thông tin giữa các doanh nghiệp, đã làm suy yếu tính ổn định của chuỗi cung ứng và cản trở quá trình nâng cấp theo hướng minh bạch, bền vững và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Điều này cho thấy việc nâng cấp chuỗi không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay tài chính, mà còn là vấn đề về niềm tin thể chế và văn hóa kinh doanh.

Ở cấp độ hệ sinh thái, Việt Nam vẫn thiếu các cụm liên kết ngành đủ mạnh và hệ sinh thái hỗ trợ chuyên biệt theo từng ngành. Trong khi các quốc gia như Nhật Bản và Hàn Quốc đã phát triển các mô hình liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp dẫn dắt, nhà cung ứng và dịch vụ logistics, thì tại Việt Nam, các yếu tố này vẫn còn phân tán và thiếu tính kết nối, làm giảm hiệu quả tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Bà Trịnh Thị Hương cho rằng Việt Nam hiện tham gia khá sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu ở nhiều ngành, tuy nhiên phần lớn vẫn nằm ở nhóm giữ giá trị thấp, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao, phản ánh rõ nghịch lý “tham gia nhiều nhưng giữ lại ít giá trị”. Mặc dù độ mở nền kinh tế ở mức rất cao, hội nhập chủ yếu vẫn mang tính “mở rộng về lượng nhưng hạn chế về chất”, khi khoảng 74% kim ngạch xuất khẩu thuộc khu vực FDI, cho thấy nội lực của doanh nghiệp trong nước chưa đủ mạnh để chuyển hóa hội nhập thành giá trị gia tăng. Các rào cản mang tính hệ thống được chỉ ra bao gồm năng lực doanh nghiệp còn hạn chế, hạ tầng logistics và công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển tương xứng, áp lực gia tăng từ các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường và bền vững, cùng với khó khăn trong tiếp cận nguồn lực và sự liên kết còn yếu giữa doanh nghiệp nội địa cũng như với khu vực FDI.

Từ góc độ chính sách, bà nhấn mạnh cách tiếp cận “kéo – đẩy”, trong đó doanh nghiệp lớn và FDI cần đóng vai trò dẫn dắt, chuyển giao công nghệ và kéo các doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi, đồng thời SMEs phải chủ động nâng cao năng lực và tiêu chuẩn. Nếu thiếu một trong hai yếu tố này, chuỗi giá trị khó có thể vận hành hiệu quả. Các chính sách hiện hành, đặc biệt theo Nghị quyết 68, đã định hình các trụ cột như phát triển doanh nghiệp tiên phong, đào tạo lãnh đạo và thúc đẩy doanh nghiệp vươn ra quốc tế, đồng thời chuyển hướng thu hút FDI từ số lượng sang chất lượng, gắn với chuyển giao công nghệ và liên kết nội địa. Tuy nhiên, khoảng cách giữa thiết kế và thực thi chính sách vẫn còn lớn, đòi hỏi chuyển sang cách tiếp cận dựa trên kết quả đầu ra. Bên cạnh đó, ba định hướng chính sách quan trọng được nhấn mạnh gồm tăng cường liên kết FDI – doanh nghiệp trong nước, nâng cao tiêu chuẩn gắn với chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, và lựa chọn ngành ưu tiên có tiềm năng nâng cấp chuỗi. Đáng chú ý, các tiêu chuẩn quốc tế cần được nhìn nhận như động lực nâng cấp năng lực thay vì chỉ là rào cản. Cuối cùng, khả năng tận dụng FTA phụ thuộc trực tiếp vào việc đáp ứng quy tắc xuất xứ, qua đó cho thấy năng lực nội tại và mức độ nội địa hóa vẫn là yếu tố quyết định.

Trong phần thảo luận tiếp theo, các diễn giả tập trung làm rõ các điều kiện cốt lõi để hình thành liên kết hiệu quả trong chuỗi giá trị, dựa trên cả kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn tại Việt Nam. Theo đó, các mô hình chuỗi cung ứng thành công trên thế giới đều có một số đặc điểm chung, trong đó nổi bật là sự tồn tại của doanh nghiệp dẫn dắt (leading firms). Để tham gia hiệu quả vào chuỗi giá trị, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy cạnh tranh đơn lẻ sang cạnh tranh giữa các chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, vai trò của doanh nghiệp dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng, không chỉ trong việc xây dựng chiến lược và thiết lập tiêu chuẩn, mà còn trong điều phối, giám sát và đảm bảo tính tuân thủ của các thành viên trong chuỗi. Đồng thời, việc phát triển các doanh nghiệp dẫn dắt không chỉ dừng ở quy mô mà cần gắn với trách nhiệm kéo theo các doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó hình thành hệ sinh thái liên kết bền vững.

Một điểm đáng chú ý là hệ sinh thái hỗ trợ cần được tiếp cận theo hướng đa chiều, không chỉ bao gồm logistics hay công nghiệp hỗ trợ, mà còn bao gồm hệ sinh thái tri thức với sự tham gia của nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo – nghiên cứu. Đặc biệt, vai trò của khu vực tài chính – ngân hàng được nhấn mạnh như một mắt xích còn thiếu trong hệ sinh thái hiện nay. Việc tích hợp các tiêu chí chuỗi cung ứng, nhất là tiêu chí “xanh”, vào hoạt động cấp tín dụng được xem là một hướng đi tiềm năng để thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị bền vững.

Từ góc độ doanh nghiệp, đại diện các tập đoàn lớn khẳng định sẵn sàng đảm nhận vai trò dẫn dắt chuỗi, song cũng chỉ ra nhiều thách thức thực tiễn. Trước hết là sự thiếu hụt các nhà cung ứng trong nước đủ năng lực, dẫn đến phụ thuộc vào linh kiện và đầu vào nhập khẩu. Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng toàn cầu trong nhiều ngành có tính phân tán cao, với các công đoạn trải dài qua nhiều quốc gia, khiến việc nội địa hóa toàn bộ chuỗi là không khả thi. Do đó, chiến lược phù hợp được đề xuất là tập trung vào một số ngành, công nghệ hoặc phân khúc cụ thể, thay vì dàn trải nguồn lực.

Kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt từ Trung Quốc, cho thấy vai trò của chiến lược quốc gia trong việc lựa chọn ngành ưu tiên và đầu tư dài hạn vào công nghệ là yếu tố mang tính quyết định. Việc xác định rõ những lĩnh vực Việt Nam có thể làm chủ được xem là điều kiện tiên quyết để xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả và nâng cao vị thế trong GVC. Điều này đồng thời đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu trong việc định hình chiến lược phát triển công nghiệp.

TS Lương Ngọc Bình cũng chỉ ra một vấn đề thực tiễn khác là sự xung đột lợi ích trong chuỗi cung ứng, đặc biệt liên quan đến dòng tài chính và quan hệ thanh toán giữa các doanh nghiệp. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp có xu hướng kéo dài thời gian thanh toán thay vì tiếp cận tín dụng ngân hàng, phản ánh những hạn chế về chi phí vốn và cơ chế thị trường. Điều này cho thấy bên cạnh các giải pháp tài chính, việc thiết kế cơ chế phân bổ lợi ích hợp lý và đảm bảo cân bằng giữa các bên là yếu tố then chốt để duy trì liên kết bền vững.

TS Hoàng Mạnh Cầm – đại diện ngành dệt may – nhấn mạnh rằng để doanh nghiệp dẫn dắt phát huy vai trò, cần có sự hỗ trợ từ chính sách trong quy hoạch và phát triển các khu công nghiệp tích hợp, đặc biệt ở các khâu còn thiếu như dệt – nhuộm, nhằm hoàn thiện chuỗi cung ứng nội địa. Đồng thời, việc phát triển các dịch vụ hỗ trợ như hệ thống chứng nhận và kiểm định chất lượng trong nước cũng là cần thiết để nâng cao năng lực tuân thủ và giảm phụ thuộc vào các tổ chức quốc tế. Về dài hạn, doanh nghiệp dẫn dắt cần tập trung vào việc nắm giữ công nghệ lõi, thay vì mở rộng sản xuất đơn thuần, trong bối cảnh lợi thế lao động không còn là yếu tố bền vững.

Ngoài ra, ông cũng kiến nghị điều chỉnh chính sách tài chính theo hướng linh hoạt hơn, đặc biệt trong việc cấp tín dụng dựa trên tiềm năng tương lai và mức độ tham gia vào chuỗi, thay vì chỉ dựa trên dữ liệu tài chính quá khứ. Đây được xem là điều kiện cần để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các giai đoạn khó khăn và đầu tư cho quá trình nâng cấp chuỗi giá trị trong dài hạn.

Từ góc độ chính sách, đại diện cơ quan quản lý, bà Trịnh Thị Hương cho biết định hướng hiện nay không chỉ dừng ở việc khuyến khích doanh nghiệp phát triển, mà chuyển sang cách tiếp cận chủ động kiến tạo và nuôi dưỡng các doanh nghiệp dẫn dắt. Trọng tâm là chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong theo Nghị quyết 68, với mục tiêu hình thành một nhóm doanh nghiệp có khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị trong nước, khu vực và từng bước vươn ra quốc tế. Cách tiếp cận này nhấn mạnh lộ trình phát triển từ thị trường nội địa, sau đó mở rộng ra khu vực và toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, chính sách tập trung vào một số nhóm giải pháp then chốt, trước hết là cải thiện hạ tầng và thể chế nhằm giảm chi phí kinh doanh, đặc biệt là logistics và thủ tục hành chính. Đồng thời, khả năng tiếp cận tài chính được mở rộng thông qua các cơ chế tín dụng dựa trên tài sản hình thành trong tương lai và tài sản vô hình, phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp trong nền kinh tế số. Song song với đó là các chính sách thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường thông qua xúc tiến thương mại và đầu tư. Đáng chú ý, hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) được xem là một kênh quan trọng giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận công nghệ và nâng cấp năng lực cạnh tranh.

Một điểm nhấn khác là vai trò của đào tạo và phát triển năng lực quản trị. Hạn chế của doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nằm ở nguồn lực mà còn ở tầm nhìn chiến lược, khi nhiều doanh nghiệp vẫn thiên về mục tiêu ngắn hạn. Do đó, các chương trình đào tạo sẽ tập trung nâng cao tư duy chiến lược, năng lực quản trị và khả năng xây dựng mô hình kinh doanh bền vững.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thị Thu Hiền cho biết tư duy về liên kết chuỗi cũng được điều chỉnh theo hướng chuyển từ “khuyến khích” sang “tạo động lực”. Thay vì chỉ vận động doanh nghiệp tham gia, chính sách cần thiết kế các cơ chế đủ mạnh để thúc đẩy liên kết thực chất và bền vững. Thực tiễn cho thấy, trong bối cảnh chuyển đổi xanh, một số doanh nghiệp đã tận dụng phế liệu dệt may để phát triển sản phẩm mới phục vụ xuất khẩu, qua đó vừa đáp ứng tiêu chuẩn môi trường vừa tận dụng ưu đãi từ các FTA, cho thấy hiệu quả của việc gắn kết yêu cầu thị trường với động lực nội tại.

Bà cũng nhấn mạnh rằng việc lựa chọn và phát triển doanh nghiệp dẫn dắt cần tuân theo nguyên tắc thị trường, dựa trên năng lực thực tế của doanh nghiệp trong từng ngành, thay vì áp đặt hành chính. Đồng thời, quá trình triển khai chính sách đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước và doanh nghiệp, trong đó chính sách đóng vai trò định hướng và tạo điều kiện, còn doanh nghiệp là chủ thể thực thi và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển.

Phần thảo luận tại hội trường

Sự kiện Đối thoại chính sách không chỉ làm rõ khoảng cách giữa mức độ hội nhập và khả năng tạo giá trị của doanh nghiệp Việt Nam, mà còn nhấn mạnh vai trò then chốt của doanh nghiệp dẫn dắt trong việc tái cấu trúc vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Các trao đổi cho thấy việc nâng cấp không thể đạt được nếu thiếu các doanh nghiệp đủ năng lực thiết lập tiêu chuẩn, điều phối chuỗi và kéo theo hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh. Qua đó, sự kiện đặt ra một định hướng chiến lược rõ ràng: Việt Nam cần tập trung nuôi dưỡng các doanh nghiệp dẫn dắt gắn với các ngành ưu tiên, như một điều kiện tiên quyết để chuyển từ “tham gia chuỗi” sang “tạo và kiểm soát giá trị” trong GVCs.

Về phía trường Đại học Ngoại Thương có PGS, TS Trịnh Thị Thu Hương – Giám đốc Chương trình; trưởng, phó một số đơn vị trong Trường cùng với các thành viên Chương trình, các giảng viên và sinh viên Nhà trường.

Tọa đàm nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật và chính sách xoay quanh mối quan hệ giữa chuẩn mực giới, cơ hội việc làm và quá trình chuyển đổi của thị trường lao động trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những thay đổi mạnh mẽ về kinh tế, thương mại và hội nhập quốc tế. Thông qua các nghiên cứu thực nghiệm, phân tích chính sách và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, tọa đàm góp phần làm rõ những rào cản và cơ hội đối với phụ nữ trên thị trường lao động, đồng thời gợi mở hướng thúc đẩy bình đẳng giới gắn với phát triển bền vững.

Chương trình tọa đàm được mở đầu bằng phần giới thiệu chương trình do TS. Phạm Thị Cẩm Anh điều phối. Tiếp đó, PGS. TS. Trịnh Thị Thu Hương đại diện Trường Đại học Ngoại thương đã phát biểu khai mạc, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lồng ghép vấn đề giới trong nghiên cứu và hoạch định chính sách việc làm trong bối cảnh kinh tế – xã hội đương đại, đồng thời gửi lời cảm ơn tới các diễn giả và đại biểu tham dự.

Phần trình bày tham luận tập trung vào ba chủ đề chính:

Trước hết, TS. Huỳnh Nhật Quỳnh đến từ University of Leeds đã trình bày tham luận “Chuẩn mực giới và nguồn cung lao động nữ: Bằng chứng từ các cú sốc xuất khẩu tại Việt Nam”, phân tích vai trò của chuẩn mực giới trong việc định hình nguồn cung lao động nữ tại Việt Nam, qua đó làm rõ tác động của các cú sốc xuất khẩu đối với quyết định tham gia thị trường lao động của phụ nữ.

Tiếp theo, TS. Nguyễn Quỳnh Hương (Trường Đại học Ngoại thương) tiếp tục với tham luận “Vai trò của cụm công nghiệp trong chuyển đổi công việc của phụ nữ tại Việt Nam”, nhấn mạnh vai trò của các cụm công nghiệp trong quá trình chuyển đổi việc làm của phụ nữ, đồng thời chỉ ra những cơ hội và thách thức mà phụ nữ gặp phải khi tham gia vào các khu vực sản xuất tập trung.

Từ góc độ chính sách và thực tiễn triển khai, ThS. Trần Thị Minh Nguyệt (UNDP Việt Nam) trình bày tham luận “Thúc đẩy vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong quản trị tại Việt Nam của UNDP”, chia sẻ các sáng kiến và chương trình của UNDP trong việc thúc đẩy vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong lĩnh vực quản trị, góp phần nâng cao tiếng nói và vị thế của phụ nữ trong quá trình ra quyết định.

Sau phần tham luận, tọa đàm bước vào phiên thảo luận bàn tròn với chủ đề “Chuẩn mực giới và cơ hội việc làm tại Việt Nam trong giai đoạn mới”, với sự tham gia của các diễn giả đến từ Trường Đại học Ngoại thương, Trường đại học Leeds, UNDP Việt Nam và đại diện khu vực doanh nghiệp. Các ý kiến trao đổi tập trung làm rõ mối liên hệ giữa chuẩn mực giới, cấu trúc thị trường lao động và khả năng tiếp cận cơ hội việc làm của phụ nữ trong bối cảnh chuyển đổi kinh tế hiện nay. Phiên Hỏi – đáp đã ghi nhận nhiều câu hỏi và trao đổi sôi nổi từ người tham dự, góp phần làm phong phú thêm góc nhìn học thuật và thực tiễn.

Một điểm nhấn quan trọng của chương trình là lễ ra mắt sách dịch “Phụ nữ và thương mại: Vai trò của thương mại trong việc thúc đẩy bình đẳng giới”, sản phẩm của Chương trình WCP-FTU trong năm 2025, góp phần lan tỏa tri thức khoa học và chính sách liên quan đến giới và thương mại.

Tọa đàm khép lại với phần phát biểu bế mạc của PGS. TS. Trịnh Thị Thu Hương, qua đó khẳng định giá trị học thuật và thực tiễn của chương trình, cũng như nhấn mạnh sự cần thiết của các nghiên cứu và đối thoại chính sách liên ngành nhằm thúc đẩy bình đẳng giới gắn với việc làm bền vững trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam. Tọa đàm cũng góp phần tạo cơ hội để các nhà nghiên cứu, các cơ quan hoạch định và hỗ trợ chính sách, các tổ chức quốc tế cũng như đại diện khu vực doanh nghiệp cùng trao đổi, chia sẻ kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn về vấn đề giới và việc làm. Qua đó, chương trình thúc đẩy kết nối giữa nghiên cứu học thuật và thực tiễn chính sách, góp phần nâng cao nhận thức và cho thấy sự cần thiết của các nghiên cứu chuyên sâu nhằm cải thiện cơ hội việc làm và vai trò của phụ nữ trong bối cảnh phát triển mới của Việt Nam.

Sự chuyển dịch của thương mại toàn cầu sang các lĩnh vực dịch vụ, nền tảng kỹ thuật số và sản xuất giá trị gia tăng đang mở ra những con đường mới cho phụ nữ tham gia và khẳng định vị thế trong nền kinh tế hiện đại. Những xu hướng này góp phần xóa bỏ nhiều rào cản truyền thống, tạo cơ hội để các nữ doanh nhân và người lao động kết nối sâu rộng hơn với mạng lưới quốc tế, mở rộng thị trường xuất khẩu và trau dồi các kỹ năng mới trong môi trường thương mại dựa trên công nghệ.

Để duy trì và thúc đẩy tiến trình đó, sự phối hợp giữa chính phủ và các tổ chức quốc tế đóng vai trò then chốt. Các sáng kiến như chính sách thương mại nhạy cảm giới, chương trình đào tạo chuyên biệt và quan hệ đối tác kinh doanh bao trùm đang trao quyền cho phụ nữ mở rộng quy mô doanh nghiệp, cải thiện sinh kế và đóng góp mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế. Khi các quốc gia điều chỉnh chính sách thương mại gắn liền với mục tiêu bình đẳng giới, lợi ích từ thương mại sẽ được phân bổ công bằng hơn — biến tiềm năng của phụ nữ thành nguồn động lực cho tăng trưởng bền vững và thịnh vượng toàn diện.

Tác động của thương mại đối với phụ nữ trong các vai trò khác nhau

Mặc dù những thách thức như nguy cơ mất việc làm vẫn tồn tại và tình trạng thiếu dữ liệu phân tách theo giới còn cản trở nghiên cứu, các phân tích mới đã khẳng định rằng thương mại mang lại nhiều lợi ích rõ rệt cho phụ nữ trên nhiều phương diện.

Trước hết, các doanh nghiệp tham gia thương mại quốc tế có xu hướng sử dụng nhiều lao động nữ hơn. Tại các quốc gia đang phát triển, phụ nữ chiếm khoảng 33% lực lượng lao động trong các công ty có hoạt động thương mại, so với chỉ 24% ở những doanh nghiệp không xuất khẩu. Riêng tại Việt Nam, các doanh nghiệp xuất khẩu thậm chí sử dụng 50% hoặc hơn lao động nữ, góp phần tạo ra hơn 5 triệu việc làm cho phụ nữ – một con số thể hiện vai trò to lớn của thương mại trong mở rộng cơ hội việc làm bình đẳng.

Tỷ lệ lao động nữ trung bình cao hơn ở các doanh nghiệp sản xuất tham gia vào thương mại toàn cầu

Nguồn: Rocha và Winkler (2019), dựa trên Khảo sát Doanh nghiệp của Ngân hàng Thế giới.

Chú thích: Biểu đồ thể hiện giá trị trung bình có trọng số theo loại hình doanh nghiệp, sử dụng số lượng lao động chính thức làm trọng số. Doanh nghiệp xuất khẩu là những doanh nghiệp có tỷ lệ hàng hóa xuất khẩu (trực tiếp hoặc gián tiếp) chiếm ít nhất 10% tổng doanh thu. Doanh nghiệp nhập khẩu là những doanh nghiệp có tỷ lệ nguyên liệu đầu vào nhập khẩu chiếm ít nhất 10% tổng đầu vào. Doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu (GVC) là những doanh nghiệp vừa xuất khẩu vừa nhập khẩu. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đề cập đến các doanh nghiệp có vốn sở hữu nước ngoài từ 10% trở lên.

Bên cạnh đó, thương mại góp phần nâng cao thu nhập và thúc đẩy bình đẳng kinh tế giới. Việc tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu hàng hóa chế tạo giúp tỷ lệ tiền lương của phụ nữ trong lĩnh vực này tăng trung bình 5,8 điểm phần trăm. Ở quy mô khu vực, Hiệp định Khu vực Mậu dịch Tự do châu Phi (AfCFTA) được dự báo sẽ giúp tăng thu nhập của lao động nữ có kỹ năng thêm 4,0% vào năm 2035, cao hơn mức 3,2% ở nam giới – minh chứng cho tiềm năng của thương mại trong thu hẹp khoảng cách tiền lương.

Không chỉ mang lại lợi ích về thu nhập, thương mại còn tạo ra những công việc tốt hơn và ổn định hơn cho phụ nữ. Trong các lĩnh vực có tỷ trọng xuất khẩu cao, khả năng phụ nữ làm việc phi chính thức đã giảm từ 20% xuống còn 13%. Mức giảm này đặc biệt ấn tượng ở phụ nữ – 7 điểm phần trăm, cao hơn đáng kể so với 5 điểm phần trăm của nam giới. Điều đó cho thấy hội nhập thương mại có thể mở ra môi trường làm việc chính quy, an toàn và bảo đảm hơn cho lao động nữ.

Phụ nữ ít có khả năng làm việc phi chính thức hơn nếu làm việc trong các ngành tích hợp vào thương mại

Cuối cùng, mở cửa thương mại còn mang lại tác động tích cực đến phúc lợi kinh tế của phụ nữ. Việc loại bỏ thuế nhập khẩu giúp tăng thu nhập thực tế của các hộ gia đình do phụ nữ làm chủ ở hơn ba phần tư số quốc gia được nghiên cứu, với mức tăng có thể đạt tới 2,5%. Điều này chứng tỏ thương mại không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà còn tạo điều kiện để phụ nữ được hưởng lợi công bằng hơn từ tiến trình toàn cầu hóa, qua đó trở thành động lực quan trọng cho phát triển bền vững và bình đẳng giới.

Các khó khăn và cơ hội định hình vai trò của phụ nữ trong thương mại

Phụ nữ vẫn đang phải đối mặt với nhiều rào cản đáng kể khiến họ khó tham gia sâu vào hoạt động thương mại và hưởng lợi trọn vẹn từ quá trình này. Những rào cản đó xuất hiện cả ở “biên giới”, thông qua chi phí thương mại cao hơn hoặc sự phân biệt đối xử, và ở “vượt ra ngoài biên giới”, nơi các vấn đề xã hội – kinh tế tiếp tục hạn chế tiềm năng của phụ nữ. Các yếu tố cản trở chính bao gồm khả năng tiếp cận giáo dục còn hạn chế, khiến phần lớn lao động nữ tập trung trong những ngành nghề có yêu cầu kỹ năng thấp; khó khăn trong tiếp cận tài chính cho hoạt động thương mại; và định kiến giới về vai trò chăm sóc gia đình, làm giảm khả năng di chuyển và tính linh hoạt của phụ nữ trong công việc.

Tuy nhiên, song song với những thách thức đó, ba xu hướng lớn của thương mại thế kỷ 21 đang mở ra những cơ hội mới giúp phụ nữ gia tăng sự hiện diện và vai trò của mình trong nền kinh tế toàn cầu:

• Dịch vụ hóa (Servicification): Vai trò ngày càng tăng của lĩnh vực dịch vụ trong nền kinh tế và thương mại quốc tế đang tạo thêm cơ hội việc làm cho phụ nữ. Các ngành dịch vụ thường có tỷ lệ sử dụng lao động nữ cao hơn so với nông nghiệp hoặc sản xuất, qua đó giúp phụ nữ tiếp cận nhiều hơn với các công việc có giá trị gia tăng cao. 
• Chuỗi giá trị toàn cầu (GVCs): Sự phân mảnh của quá trình sản xuất trên phạm vi toàn cầu đã làm gia tăng nhu cầu về kỹ năng và lao động nữ, đặc biệt trong các ngành như dệt may, thủ công mỹ nghệ hay dịch vụ hậu cần. Chuỗi giá trị toàn cầu cũng giúp kết nối các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) – trong đó nhiều doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ – với thị trường quốc tế, tạo điều kiện cho họ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. 
• Công nghệ kỹ thuật số: Quá trình số hóa đang mang lại những thay đổi mang tính đột phá cho phụ nữ. Nhờ công nghệ, họ có thể tiếp cận tài chính và giáo dục dễ dàng hơn, mở rộng cơ hội kinh doanh trực tuyến, và vượt qua các rào cản thương mại truyền thống cũng như hạn chế về di chuyển. Số hóa không chỉ giúp phụ nữ nâng cao kỹ năng, mà còn tạo ra không gian mới để họ khẳng định năng lực trong nền kinh tế toàn cầu đang chuyển đổi nhanh chóng.
  

Tổng thể, thương mại hiện đại – với sự dịch chuyển mạnh mẽ sang dịch vụ, chuỗi giá trị và nền tảng kỹ thuật số – đang định hình lại cách phụ nữ tham gia, đóng góp và hưởng lợi từ tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Các chính sách nhằm thúc đẩy lợi ích thương mại của phụ nữ

Để tăng cường sự tham gia của phụ nữ và đảm bảo họ được hưởng lợi công bằng từ thương mại, cần có những chính sách toàn diện và có mục tiêu rõ ràng. Trước hết, các chính phủ và tổ chức quốc tế cần loại bỏ các rào cản thương mại cụ thể, bao gồm việc giảm thuế quan và hàng rào phi thuế quan, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận tài chính thương mại và tăng cường tạo thuận lợi thương mại. Việc duy trì một môi trường thương mại minh bạch, ổn định và dễ dự đoán, được củng cố bởi các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), sẽ giúp các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo hoạt động hiệu quả hơn. Các sáng kiến của WTO trong các lĩnh vực dịch vụ, thương mại điện tử và doanh nghiệp nhỏ cũng đang mở ra cơ hội lớn để trao quyền cho phụ nữ trong nền kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, chính sách thương mại đơn lẻ là chưa đủ. Để phụ nữ có thể tham gia sâu và bền vững hơn, cần có các chính sách bổ trợ tập trung vào việc nâng cao năng lực và điều kiện tiếp cận của họ. Điều này bao gồm việc mở rộng cơ hội giáo dục và đào tạo kỹ năng, cải thiện khả năng tiếp cận tài chính, công nghệ số, thông tin và cơ sở hạ tầng, cũng như điều chỉnh thị trường lao động thông qua các chính sách được nhắm mục tiêu cụ thể và được tài trợ đầy đủ. Những nỗ lực này sẽ giúp phụ nữ tối đa hóa lợi ích từ thương mại đồng thời giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn khi nền kinh tế mở cửa và hội nhập sâu rộng.

Cuối cùng, để các chiến lược thúc đẩy bình đẳng giới trong thương mại thực sự hiệu quả, dữ liệu phân tách theo giới đóng vai trò vô cùng quan trọng. Việc thiếu dữ liệu đáng tin cậy hiện nay đã hạn chế khả năng của các nhà hoạch định chính sách trong việc đánh giá tác động khác biệt của thương mại đối với nam và nữ. Nhận thức rõ điều này, Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đang đi đầu trong các nỗ lực thu thập và cải thiện dữ liệu giới, nhằm hỗ trợ nghiên cứu và hoạch định chính sách trong tương lai – hướng tới một nền thương mại công bằng, bao trùm và nhạy cảm giới hơn.

Nguồn: Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Thương mại Thế giới (2020) Women and Trade: The Role of Trade in Promoting Gender Equality. Washing, DC: World Bank. Truy cập: https://www.worldbank.org/en/topic/trade/publication/women-and-trade-the-role-of-trade-in-promoting-womens-equality 

]]> https://wcp.ftu.edu.vn/nghien-cuu/phu-nu-va-thuong-mai-vai-tro-cua-thuong-mai-trong-thuc-day-binh-dang-gioi/feed/ 0 https://wcp.ftu.edu.vn/nghien-cuu/toa-an-toi-cao-hoa-ki-xem-xet-vu-kien-ve-thue-quan-cua-tong-thong-trump/ https://wcp.ftu.edu.vn/nghien-cuu/toa-an-toi-cao-hoa-ki-xem-xet-vu-kien-ve-thue-quan-cua-tong-thong-trump/#respond Thu, 13 Nov 2025 07:49:18 +0000 https://wcp.ftu.edu.vn/?p=3760 Không lâu sau khi nhậm chức, Tổng thống Trump đã ký các sắc lệnh hành pháp tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia liên quan đến nhập cư bất hợp pháp và buôn bán ma túy có liên quan đến Mexico, Canada và Trung Quốc. Vào tháng Tư, Tổng thống Trump ban hành thêm một sắc lệnh khác, viện dẫn tình trạng khẩn cấp do “thâm hụt thương mại lớn và kéo dài” mà Hoa Kỳ đang phải đối mặt với nhiều quốc gia trên thế giới. Sau các sắc lệnh này, chính quyền của Tổng thống Trump đã áp đặt mức thuế từ 10% đến hơn 100% đối với hàng nhập khẩu từ các quốc gia khác. Một liên minh gồm các chủ doanh nghiệp nhỏ cùng với một số bang do Đảng Dân chủ lãnh đạo đã đệ đơn kiện, yêu cầu xem xét tính hợp pháp của chính sách thuế do Tổng thống Trump ban hành.

Vào thứ Tư (ngày 5 tháng 11 năm 2025), Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã mở phiên điều trần liên quan đến tính hợp pháp của chính sách thuế quan toàn cầu của Tổng thống Donald Trump. Kết quả của vụ kiện này sẽ có ý nghĩa lớn đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ, sự ổn định kinh tế của quốc gia, quan hệ ngoại giao quốc tế, và phạm vi quyền hạn của tổng thống trong tương lai.

Nếu các mức thuế bị hủy bỏ, chính phủ Hoa Kỳ sẽ có nghĩa vụ hoàn trả hàng chục tỷ đô la cho các doanh nghiệp đã nộp thuế. Nếu điều này xảy ra, các mức thuế mà Tổng thống Trump sử dụng như một công cụ đàm phán trong các thỏa thuận thương mại mới với các quốc gia khác cũng sẽ bị loại bỏ. Ngược lại, nếu chính sách thuế được Tòa án Tối cao giữ nguyên, điều đó sẽ mở rộng quyền lực của tổng thống và duy trì một trong những chính sách chủ chốt trong chương trình nghị sự của Tổng thống Trump.

Các thẩm phán vẫn tỏ ra hoài nghi về thẩm quyền áp thuế của Tổng thống Trump. Hiến pháp trao cho Quốc hội quyền ban hành các đạo luật thuế đối với công dân và hàng hóa nhập khẩu, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt cho phép tổng thống thực hiện quyền này trong tình huống khẩn cấp quốc gia. Vấn đề trung tâm trong vụ kiện về thuế của Tổng thống Trump là liệu Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 có trao cho tổng thống quyền đơn phương áp thuế đối với bất kỳ quốc gia nào, ở bất kỳ mức nào và trong bất kỳ khoảng thời gian nào, chỉ dựa trên tuyên bố khẩn cấp quốc gia của riêng mình hay không. Trump là tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên viện dẫn IEEPA làm cơ sở để áp đặt thuế như một ngoại lệ đối với quyền hạn của Quốc hội, đồng thời đây cũng là lần đầu tiên Tòa án Tối cao Hoa Kỳ xem xét một vụ kiện liên quan đến thẩm quyền này của tổng thống. Dự kiến tòa tối cao Hoa Kỳ sẽ ban hành phát quyết trước thời điểm cuối tháng 06/2026.

Diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, sự kiện thu hút sự tham dự của nhiều đại diện đến từ các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan báo chí, thể hiện vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong mạng lưới thương mại toàn cầu.

Diễn đàn được tổ chức kết hợp hình thức trực tiếp và trực tuyến.

Các đại biểu tham dự chương trình

Tham dự và phát biểu tại Diễn đàn có ông Zhang Xiangchen – Phó Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO); TS Phạm Quang Huy – Tham tán Công sứ, Phó Đại diện Thường trực, Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Geneva; Bà Trịnh Thị Thu Hiền – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương; cùng các khách mời, diễn giả trong ngoài nước, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp và các đơn vị báo chí truyền thông.

Về phía Trường Đại học Ngoại thương, có PGS, TS Phạm Thu Hương – Hiệu trưởng Nhà trường; PGS, TS Đào Ngọc Tiến – Phó Hiệu trưởng nhà trường; các giám đốc, phó giám đốc Chương trình WTO Chairs tại Trường Đại học Ngoại Thương; đại diện các Phòng/Ban, Khoa/Viện chuyên môn trong trường cùng nhiều giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học. 

PGS.TS Phạm Thu Hương phát biểu tại chương trình

Phát biểu khai mạc, PGS, TS Phạm Thu Hương nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển các động lực tăng trưởng mới cho thương mại quốc tế trong bối cảnh toàn cầu đang biến động nhanh chóng. Hiệu trưởng cho biết, với bề dày truyền thống trong đào tạo, nghiên cứu và hợp tác quốc tế, Trường Đại học Ngoại Thương luôn nỗ lực đóng góp vào sự phát triển của thương mại Việt Nam thông qua việc kết nối tri thức, chính sách và doanh nghiệp. Trong tinh thần đó, Diễn đàn Thương mại Quốc tế Việt Nam năm 2025 không chỉ là một hoạt động học thuật thường niên của nhà trường, mà còn là nền tảng đối thoại và hợp tác đa chiều, góp phần định hình chiến lược phát triển thương mại bền vững cho Việt Nam trong giai đoạn mới.

Sự kiện năm nay càng có ý nghĩa đặc biệt khi Trường Đại học Ngoại Thương đang triển khai nhiều hoạt động hướng tới kỷ niệm 65 năm thành lập trường – dấu mốc quan trọng khẳng định tinh thần tiên phong và cam kết của FTU trong giáo dục, nghiên cứu và hội nhập quốc tế.

Trong bài phát biểu chào mừng, ông Zhang Xiangchen – Phó Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) – bày tỏ sự đánh giá cao những thành tựu mà Việt Nam đã đạt được trong gần hai thập kỷ kể từ khi gia nhập WTO.

Ông Zhang Xiangchen tham gia và phát biểu trực tuyến trong chương trình

Ông nhấn mạnh rằng, Việt Nam đã trở thành một trong những nền kinh tế thương mại năng động nhất thế giới, minh chứng qua năng lực xuất khẩu ngày càng vững mạnh, khả năng hội nhập sâu rộng và vai trò tích cực trong hệ thống thương mại đa phương.

Phó Tổng Giám đốc WTO cũng ghi nhận những đóng góp của Trường Đại học Ngoại Thương trong việc thúc đẩy nghiên cứu, đối thoại chính sách và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần lan tỏa tinh thần hội nhập và phát triển bền vững mà Diễn đàn hướng tới.

Đại diện Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Geneva, TS. Phạm Quang Huy bày tỏ sự ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của Trường Đại học Ngoại Thương trong việc thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo và lan tỏa tri thức về thương mại quốc tế và hội nhập kinh tế.

Tiến sĩ Phạm Quang Huy có phần chia sẻ tại điểm cầu trực tuyến

Ông nhấn mạnh rằng, những sáng kiến học thuật, chương trình hợp tác và đối thoại quốc tế do Nhà trường khởi xướng đã đóng góp thiết thực vào việc nâng cao năng lực hội nhập của Việt Nam, đồng thời thể hiện tinh thần chủ động, tích cực của Việt Nam trong hệ thống thương mại đa phương.

Phát biểu của ông cũng khẳng định vai trò của Trường Đại học Ngoại Thương như một cầu nối quan trọng giữa giới học thuật, cơ quan hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình hội nhập sâu rộng của đất nước.

Trong bài phát biểu dẫn đề, bà Trịnh Thị Thu Hiền – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương – nhấn mạnh rằng các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng thương mại của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Theo bà, việc tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan thông qua quy tắc xuất xứ không chỉ giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Bà khẳng định, nắm vững và vận dụng tốt quy tắc xuất xứ sẽ là chìa khóa quan trọng cho tăng trưởng xuất khẩu bền vững của Việt Nam trong thời gian tới.

Bà Trịnh Thị Thu Hiền phát biểu dẫn đề tại chương trình

Phiên Thảo luận bàn tròn với chủ đề “Khám phá động lực tăng trưởng mới: Định hình chiến lược thương mại quốc tế cho Việt Nam” do PGS.TS Trịnh Thị Thu Hương – Giám đốc Chương trình WTO Chairs, Trường Đại học Ngoại Thương – chủ trì, đã thu hút đông đảo chuyên gia trong nước và quốc tế tham gia chia sẻ về các động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam.

Các diễn giả tham gia phần thảo luận bàn tròn

Phát biểu tại phiên thảo luận, PGS.TS Đào Ngọc Tiến – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại Thương – cho rằng hiện có bốn động lực chủ chốt thúc đẩy phát triển kinh tế: (1) mở rộng tham gia các FTA song phương và đa phương, (2) phát triển thương mại số gắn với Cách mạng công nghiệp 4.0, (3) thúc đẩy thương mại bền vững và tăng trưởng xanh, và (4) tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Ông nhấn mạnh, CPTPP và EVFTA tiếp tục là hai động lực quan trọng cho tăng trưởng và hội nhập, trong khi thương mại số sẽ mở ra cơ hội tiếp cận công bằng hơn giữa các quốc gia nhờ công nghệ giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả giao thương.

PGS.TS Đào Ngọc Tiến chia sẻ

Từ góc nhìn quốc tế, GS. Tsai Fang Chen – Đồng Chủ tịch Chương trình WTO Chairs tại Đại học Quốc gia Dương Minh Giao Thông (Đài Loan) – nhận định thương mại số đang trở thành yếu tố then chốt của tăng trưởng, minh chứng qua việc ứng dụng chữ ký số và hợp đồng điện tử xuyên biên giới.

Còn theo GS. Tu Xinquan – Chủ tịch Chương trình WTO Chairs tại Đại học Kinh doanh và Kinh tế Quốc tế (UIBE), Bắc Kinh (Trung Quốc), việc mở cửa thương mại và thu hút FDI đã giúp Trung Quốc bứt phá xuất khẩu sau khi gia nhập WTO; ông cho rằng Việt Nam cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao và linh hoạt chính sách để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu biến động.

GS. Tu Xinquan chia sẻ

GS. Tsai Fang Chen chia sẻ

Từ thực tiễn doanh nghiệp, ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) – chia sẻ rằng ngành thủy sản Việt Nam đang nỗ lực tận dụng cơ hội từ các FTA để mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh, góp phần vào tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

Ông Nguyễn Hoài Nam đóng góp ý kiến tại phiên thảo luận

Tiếp nối chương trình, ba phiên thảo luận song song (Parallel Sessions) đã được tổ chức, thu hút sự quan tâm của đông đảo chuyên gia, khách mời và sinh viên.

• Phiên 1 (tiếng Anh) với chủ đề “From Local Identity to National Value: Breakthrough Pathways in International Trade” do PGS.TS Nguyễn Thị Bình – Chương trình WTO Chairs, Trường Đại học Ngoại Thương – chủ trì, tập trung thảo luận về cách thức khai thác bản sắc địa phương để nâng tầm giá trị quốc gia trong thương mại quốc tế. 
• Phiên 2 (tiếng Anh) mang chủ đề “Sustainable Trade Strategies in the Era of Global Emergence”, do TS. Vũ Kim Ngân – Phó Giám đốc Chương trình WTO Chairs, Trường Đại học Ngoại Thương – điều hành, hướng đến các giải pháp phát triển thương mại bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. 
• Phiên 3 (tiếng Việt) với chủ đề “Chuyển dịch lợi thế và thách thức pháp lý: Chiến lược tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trong kỷ nguyên AI và bán dẫn” do PGS.TS Trịnh Thị Thu Hương – Giám đốc Chương trình WTO Chairs, Trường Đại học Ngoại Thương – chủ trì, tập trung phân tích cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh công nghệ toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.

Các diễn giả chia sẻ trong phiên thảo luận 2

Trong ba phiên thảo luận song song, các đại biểu, giảng viên và sinh viên đã cùng trao đổi và chia sẻ nhiều góc nhìn đa chiều về cách Việt Nam có thể khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới, bao gồm thương mại số, thương mại bền vững, các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và việc nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Diễn đàn Thương mại Quốc tế Việt Nam 2025 một lần nữa khẳng định vai trò của Trường Đại học Ngoại Thương như một trung tâm hàng đầu về nghiên cứu, đào tạo và đối thoại chính sách trong lĩnh vực thương mại quốc tế.

Sự kiện cũng là hoạt động trọng điểm hướng tới kỷ niệm 65 năm thành lập Trường Đại học Ngoại Thương, ghi dấu hành trình phát triển bền vững, đổi mới và hội nhập của Nhà trường trong sự nghiệp giáo dục và nghiên cứu kinh tế – thương mại quốc tế của Việt Nam

Sự kiện là dịp để nhóm biên soạn Báo cáo giới thiệu tới các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, cơ quan thông tấn, báo chí và các tổ chức trong và ngoài nước những nội dung cốt lõi, hàm chứa các luận cứ khoa học và thực tiễn về động lực tăng trưởng mới của thương mại quốc tế Việt Nam.

Báo cáo Thương mại Quốc tế Việt Nam 2025 được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu và phân tích chuyên sâu bốn động lực tăng trưởng mới, bao gồm: Các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới – động lực nền tảng thể chế để hội nhập toàn diện; Thương mại số – động lực công nghệ cho bứt phá và đổi mới sáng tạo; Thương mại bền vững – động lực chuẩn mực giúp Việt Nam chiếm lĩnh thị trường toàn cầu; Chuỗi giá trị toàn cầu – động lực cấu trúc nhằm nâng tầm vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Báo cáo đồng thời đề xuất chiến lược hành động tổng thể, đồng bộ và đa tầng, nhấn mạnh yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa “Nhà nước kiến tạo – Doanh nghiệp trung tâm – Trường Đại học kết nối”. Sự gắn kết này được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam chuyển hóa các động lực bên ngoài thành lợi thế nội sinh, thúc đẩy phát triển thương mại quốc tế bền vững và nâng cao vị thế quốc gia trên trường toàn cầu.

Phát biểu khai mạc lễ công bố, PGS, TS Phạm Thu Hương – Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại Thương nhấn mạnh: “Báo cáo Thương mại Quốc tế Việt Nam 2025 được xây dựng với mục tiêu nhận diện và phân tích chuyên sâu bốn động lực tăng trưởng mới mang tính chất xuyên tầng – khởi phát từ những xu thế toàn cầu nhưng được hiện thực hóa và phối hợp ở cấp độ quốc gia và doanh nghiệp”. Báo cáo cũng đưa ra một chiến lược hành động tổng thể, đồng bộ và đa tầng, kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước – Doanh nghiệp – Trường Đại học để chuyển hóa các động lực bên ngoài thành lợi thế nội sinh, giúp Việt Nam bứt phá và khẳng định vị thế là một mắt xích giá trị cao trong thương mại quốc tế kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng xanh hóa, số hóa và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, Báo cáo Thương mại Quốc tế Việt Nam 2025 mang đến một cách nhìn mới, toàn diện và có chiều sâu về hành trình phát triển thương mại quốc tế của Việt Nam. Đây là kết quả của sự hợp tác học thuật nghiêm túc, sự đồng hành của cộng đồng chuyên gia, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đồng thời cũng là minh chứng cho vai trò tiên phong của Trường Đại học Ngoại thương trong kết nối tri thức và chính sách vì sự phát triển của đất nước.

PGS, TS Phạm Thu Hương bày tỏ tin tưởng rằng “Báo cáo này sẽ trở thành nguồn tham khảo hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, các doanh nghiệp, giới học giả và truyền thông trong việc hoạch định chiến lược, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn mới”. 

Tại chương trình, PGS, TS Đào Ngọc Tiến – Phó Hiệu trưởng Nhà trường đã giới thiệu nội dung chính của Báo cáo thương mại quốc tế năm 2025 của Trường Đại học Ngoại Thương. Báo cáo gồm 05 chương, được xây dựng với cấu trúc chặt chẽ và tầm nhìn chiến lược. Phần mở đầu giới thiệu tổng quan về các động lực tăng trưởng mới và nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa Nhà nước kiến tạo, Doanh nghiệp trung tâm và Trường Đại học kết nối – ba trụ cột tạo nên năng lực hội nhập của Việt Nam. 04 chương tiếp theo phân tích sâu các động lực cốt lõi cho thương mại quốc tế của Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình, gồm có: các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, thương mại số, thương mại bền vững và chuỗi giá trị toàn cầu. Mỗi nội dung đều được tiếp cận dưới góc nhìn đổi mới, nhằm làm rõ con đường để Việt Nam tiến lên trong các chuỗi giá trị toàn cầu và khẳng định vị thế trong thương mại quốc tế hiện đại.

Buổi lễ khép lại với ý kiến trao đổi, góp ý, gợi mở hướng phát triển mới của báo cáo từ các chuyên gia đến từ các cơ quan quản lý Nhà nước, các viện nghiên cứu, cũng như đại diện doanh nghiệp.

Phiên trao đổi ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi có giá trị từ các đại biểu tham dự. TS. Lương Văn Khôi – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, đánh giá cao chất lượng, tính thực tiễn và hàm lượng thông tin của báo cáo. Ông khuyến nghị nhóm tác giả soạn thảo một bản đề xuất chính sách gửi đến các Cơ quan quản lý đứng đầu như Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ban, ngành có liên quan nhằm lan tỏa giá trị định hướng và khả năng ứng dụng trong thực tiễn chính sách của báo cáo.

Bên cạnh đó, PGS.TS Bùi Văn Huyền – Viện trưởng Viện Kinh tế – Xã hội – Môi trường, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cũng gợi mở hướng phát triển cho báo cáo trong tương lai, trong đó có đề xuất tập trung phân tích chuyên sâu một chủ đề cụ thể trong từng năm để tạo chiều sâu nghiên cứu và sức lan tỏa chính sách mạnh mẽ hơn. 

Ở góc độ doanh nghiệp, TS. Lương Minh Huân – Viện trưởng Viện Phát triển Doanh nghiệp (Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – VCCI) đánh giá cao những khuyến nghị chính sách đi kèm các giải pháp cụ thể, giúp doanh nghiệp chuyển hóa động lực tăng trưởng mới thành năng lực nội sinh, nâng cao khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường quốc tế. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hình thành các doanh nghiệp dẫn dắt để đưa Việt Nam vươn lên mạnh mẽ hơn trong thương mại toàn cầu.

Các ý kiến đều ghi nhận uy tín học thuật và khẳng định tiềm năng đóng góp tích cực của Báo cáo vào quá trình hoạch định chiến lược thương mại quốc tế của Việt Nam trong thời gian tới.

Theo đó, Báo cáo này được xây dựng nhằm nhận diện và phân tích chuyên sâu bốn động lực tăng trưởng mới mang tính chất xuyên tầng—khởi phát ở cấp độ toàn cầu nhưng được hiện thực hóa và phối hợp ở cấp độ quốc gia và doanh nghiệp.

Báo cáo gồm năm chương với các nội dung trọng tâm: Giới thiệu tổng quan về các động lực mới và vai trò của Nhà nước kiến tạo, Doanh nghiệp trung tâm và Trường Đại học kết nối; Các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới – Động lực nền tảng thể chế để hội nhập toàn diện; Thương mại số – Động lực công nghệ để bứt phá; Thương mại bền vững – Động lực chuẩn mực để chiếm lĩnh thị trường toàn cầu; Chuỗi giá trị toàn cầu – Động lực cấu trúc để nâng tầm vị thế Việt Nam.

Báo cáo cũng kiến nghị một chiến lược hành động tổng thể, đồng bộ và đa tầng, yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa “Nhà nước kiến tạo – Doanh nghiệp trung tâm – Trường Đại học kết nối” để chuyển hóa các động lực bên ngoài thành lợi thế nội sinh, giúp Việt Nam bứt phá và khẳng định vai trò là một mắt xích giá trị cao trong thương mại quốc tế kỷ nguyên mới.

Ban tổ chức trân trọng kính mời các nhà khoa học, chuyên gia, các cơ quan tổ chức, cơ quan thông tấn, báo chí và các bên quan tâm tới tham dự sự kiện Lễ công bố báo cáo vào 13h45 – 16h15, thứ Sáu, ngày 10 tháng 10 năm 2025 tại Phòng Hội thảo Tòa nhà VJCC, Trường Đại học Ngoại thương, 91 Chùa Láng, phường Láng, Hà Nội.

Kính chúc quý đại biểu sức khoẻ, hạnh phúc và thành công./.

Các động lực cho tăng trưởng thương mại quốc tế của Việt Nam trong suốt thời gian qua chủ yếu dựa vào những lợi thế sẵn có của Việt Nam, như: nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, nguồn nhân lực giá rẻ… Tuy vậy, bối cảnh thương mại toàn cầu, khu vực và trong nước đang thay đổi sâu sắc trước hàng loạt thách thức mới. Những lợi thế truyền thống từng thúc đẩy thương mại quốc tế của Việt Nam đang dần suy yếu, ảnh hưởng đến quá trình phát triển bền vững của nền kinh tế và hoạt động thương mại của doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi Việt Nam cần phải xem xét lại và điều chỉnh mô hình phát triển của mình, tìm ra các động lực mới cho tăng trưởng thương mại quốc tế nhằm thúc đẩy việc thực hiện các mục tiêu trung và dài hạn trong chiến lược phát triển đất nước đến năm 2045.

Trước bối cảnh đó, Diễn đàn Thương mại Quốc tế Việt Nam (VFIT) thuộc khuôn khổ chương trình WTO Chair tại Trường Đại học Ngoại thương (WCP FTU) được tổ chức lần thứ 2 có chủ đề: “Các động lực tăng trưởng mới cho thương mại quốc tế của Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình”. Diễn đàn hướng tới mục tiêu tạo dựng một không gian đối thoại đa biên, đa ngành… giữa giới học thuật, các cơ quan hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp. Đây cũng là sự kiện nằm trong chuỗi các hoạt động trọng điểm chào mừng kỷ niệm 65 năm ngày thành lập trường Đại học Ngoại thương.

VFIT 2 diễn ra từ 07h45 – 12h00, thứ Sáu, ngày 10 tháng 10 năm 2025 tại Phòng Hội thảo Tòa nhà VJCC, Trường ĐH Ngoại thương, 91 Chùa Láng, phường Láng, Hà Nội, bao gồm ba nội dung trọng tâm: Diễn đàn học thuật với một phát biểu dẫn đề, một phiên thảo luận bàn tròn và ba phiên thảo luận song song; Triển lãm doanh nghiệp; Giới thiệu các công trình nghiên cứu về thương mại quốc tế trong khuôn khổ WCP FTU; Giới thiệu các hoạt động của WCP FTU những năm vừa qua. VFIT 2 kỳ vọng trở thành cầu nối đa chiều giữa các nhà hoạch định chính sách, cộng đồng doanh nghiệp và giới học giả, qua đó cùng nhận diện các động lực tăng trưởng mới để kiến tạo tương lai thương mại quốc tế của Việt Nam bối cảnh toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng xanh hóa, số hóa và tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Ban tổ chức Diễn đàn thương mại quốc tế Việt Nam năm 2025 trân trọng kính mời các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu, học giả, giảng viên, doanh nghiệp và các bên liên quan tới tham dự sự kiện này.

Kính chúc quý đại biểu sức khoẻ, hạnh phúc và thành công./.

Buổi tọa đàm có sự tham dự của nhiều đại biểu, chuyên gia uy tín như:

• Bà Trịnh Thị Thu Hiền – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương;

• Ông Bùi Văn Huyền – Viện trưởng Viện ESG, Học viện Chính trị Quốc gia;

• Ông Trần Toàn Thắng – Trưởng Ban, Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Tài chính, Bộ Tài chính;

• Bà Lê Hằng – Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP);

• PGS.TS. Trần Thị Thùy Dương – Trưởng Khoa Luật Quốc tế, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Đào Ngọc Tiến nhấn mạnh ý nghĩa của Báo cáo TMQT Việt Nam 2025 trong việc làm rõ các động lực tăng trưởng mới của thương mại quốc tế trong kỷ nguyên mới, đồng thời khẳng định mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp sâu sắc từ các chuyên gia, nhằm hoàn thiện Báo cáo trước khi công bố chính thức.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm của PGS.TS. Đào Ngọc Tiến  – Phó Hiệu trưởng Nhà trường

Trong phần góp ý đầu tiên, bà Trịnh Thị Thu Hiền đánh giá cao nội dung và chất lượng của Báo cáo, khẳng định đây là công trình có sự khác biệt so với nhiều báo cáo thương mại quốc tế đã công bố, gắn liền với thế mạnh nghiên cứu của Trường Đại học Ngoại thương. Bà đồng thời đề xuất làm rõ hơn các khía cạnh thực tiễn, đặc biệt là cụ thể hóa số liệu về tỷ lệ tận dụng FTA vốn khác biệt theo từng mặt hàng và thị trường. Bà cũng ghi nhận chuyển đổi số là điểm sáng khi quy trình cấp C/O đã được tự động hóa hoàn toàn, và đề nghị bổ sung một chương kiến nghị tổng thể, bao quát từ cấp toàn cầu, nhà nước, doanh nghiệp đến cơ sở đào tạo, nhằm tăng tính ứng dụng và giá trị thực tiễn của Báo cáo.

Phát biểu của bà Trịnh Thị Thu Hiền – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương

Trong bài phát biểu thứ hai, ông Trần Toàn Thắng đánh giá cao ý nghĩa và giá trị thực tiễn và học thuật của Báo cáo, coi đây là nền tảng quan trọng để phân tích thương mại quốc tế của Việt Nam trong bối cảnh mới. Đồng thời, ông nhấn mạnh Báo cáo cần tăng cường tính cập nhật và dự báo, thay vì chỉ dừng ở việc phản ánh quá khứ và hiện tại. Ông đề xuất bổ sung các diễn biến nóng về thuế quan – yếu tố đang tái định hình luật chơi thương mại và ảnh hưởng dòng chảy dài hạn – cùng với các xu hướng lớn như mở cửa hàng hóa và dịch vụ, cạnh tranh giữa các nền kinh tế lớn, hay sự phân mảnh thương mại toàn cầu. Những gợi ý này, gắn với bối cảnh địa chính trị và kinh tế, sẽ giúp Báo cáo không chỉ phản ánh thực trạng mà còn mang lại dự báo và kiến nghị thiết thực cho thương mại Việt Nam và toàn cầu.

Phát biểu của ông Trần Toàn Thắng – Trưởng Ban, Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Tài chính, Bộ Tài chính

Tiếp nối, ông Bùi Văn Huyền đánh giá cao sự tâm huyết và năng lực chuyên môn của đội ngũ tác giả, đồng thời ghi nhận Báo cáo có tính bao quát, toàn diện và khác biệt. Ông đề xuất điều chỉnh thời điểm công bố để thuận lợi hơn cho việc cập nhật và hoạch định chính sách, định hình sớm chủ đề cho các năm tiếp theo, cũng như bổ sung so sánh khu vực và làm rõ mối quan hệ giữa bốn động lực tăng trưởng để tăng tính thực tiễn.

Phát biểu của Ông Bùi Văn Huyền – Viện trưởng Viện ESG, Học viện Chính trị Quốc gia

Bà Lê Hằng đánh giá Báo cáo là công trình toàn diện, đa chiều và khách quan do Trường Đại học Ngoại thương thực hiện, đồng thời khẳng định đây sẽ là nguồn tài liệu quý cho các hiệp hội ngành hàng trong việc nhận diện xu hướng thương mại quốc tế và định hình các động lực tăng trưởng trong thời gian tới. Bà kiến nghị bổ sung phân tích một số ngành hàng điển hình trong nền kinh tế để minh chứng và tăng sức thuyết phục cho các luận điểm của Báo cáo.

Phát biểu của bà Lê Hằng – Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP)

Cuối cùng, PGS.TS. Trần Thị Thùy Dương (tham dự trực tuyến) đánh giá cao Dự thảo với tính mới, sáng tạo và nhiều hàm ý chính sách thiết thực cho Nhà nước, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng kế hoạch hành động. Bà đề xuất rà soát, cập nhật số liệu đến năm 2024 và bổ sung, làm rõ cách tiếp cận theo ngành để nâng cao giá trị thực tiễn của Báo cáo.

Kết thúc tọa đàm, đại diện nhóm biên soạn trân trọng cảm ơn các ý kiến đóng góp tâm huyết, sâu sắc từ các chuyên gia và đại biểu tham dự. Nhóm cam kết sẽ tiếp thu tối đa các góp ý để hoàn thiện Báo cáo, và hy vọng sẽ sớm gửi lại bản hoàn chỉnh tới các chuyên gia trong thời gian gần nhất.